Spring naar inhoud
  • Luchtfoto Drechtsteden


Evaluatie proces groot onderhoud N3 in het licht van de Omgevingswet

Luchtfoto Dordrecht

 24 september 2018              


Met een groep van ca 25 mensen hebben we verkend in hoeverre het voorbereidingsproces van het groot onderhoud aan de N3 onder de Omgevingswet anders zou zijn verlopen als de Omgevingswet van kracht zou zijn. Ook hebben we bekeken wat we nu al zouden kunnen verbeteren. Vrijwel alle betrokken partijen waren aanwezig: Rijkswaterstaat, gemeente Dordrecht, gemeente Papendrecht, Drechtsteden, de Veiligheidsregio en de Omgevingsdienst ZHZ.

 

Beelden bij de omgevingswet


We bleken allerlei verschillende beelden bij de Omgevingswet te hebben, zoals: onduidelijk, omvangrijk, integrale gebiedsaanpak, regelopgave, mogelijkheden, vertrouwen, en samenwerken.


Samenwerking


Over samenwerken valt een hoop te zeggen. Volgens de meeste aanwezigen is dat in dit proces best goed gegaan. Er is bijvoorbeeld door de gemeenten, regio en Rijkswaterstaat een gezamenlijke ambitie opgesteld. Over het onderdeel ecologie is goede afstemming geweest tussen RWS en de gemeenten en de provinciale subsidie hiervoor wordt gezamenlijk verdeeld. De gemeente Dordrecht heeft samen met RWS een bestemmingsplan gemaakt voor de knoop N3/A16.


Verbeterpunten zijn er ook.In het begin was het onduidelijk met wie RWS moest dealen: de regio of de gemeenten. De gemeenten stellen dat zij een ander belang hebben dan de regio en dat RWS daar rekening mee zou moeten houden. Gemeenten en regio hebben zelf ook een verantwoordelijkheid om duidelijk aan te geven wie waarover gaat.  De Veiligheidsregio is pas later in het proces aangehaakt en had ook wel bij de ambitiebepaling betrokken willen zijn.


Er zijn maatregelen (de zogenaamde "extra's") gesneuveld omdat de gemeenten niet tijdig de benodigde budgetten konden regelen. De gemeente zit vast aan een vrij strikte begrotingscyclus en de voorbereiding van het project is in een sneltreinvaart gelopen. Het zou mooi zijn als we op programmaniveau verder vooruit konden kijken en budgetten op elkaar konden afstemmen. Dat maakt het wenselijk om af te stemmen op beleidsniveau. RWS wil bijvoorbeeld graag betrokken zijn als de gemeente een fietsprogramma (nieuw instrument onder de Omgevingswet) zou opstellen.


RWS en de lokale partijen blijken een verschillend beeld te hebben van het project. Voor RWS is dit een gewoon onderhoudsproject, naast vele andere onderhoudsprojecten in het land. De verhoging van het budget naar 60 mln euro betekende voor hen dat ze de weg weliswaar over de volle lengte konden uitvoeren, maar nog steeds zonder extra’s. Voor de lokale partijen betekent dit onderhoudsproject dat een van de belangrijkste verkeersaders er gedurende lange tijd uit ligt. Het heeft grote gevolgen voor de bereikbaarheid van Papendrecht en Dordrecht, ook (vooral) voor het lokale verkeer. Dat betekent  ook dat de politiek zich hierbij erg betrokken voelt. Een forse ophoging van het budget heeft bij de lokale partijen tot het beeld geleid dat er wel ruimte was voor extra maatregelen…
Het is dus van belang om vooraf elkaars positie te kennen en de daaruit voortvloeiende verwachtingen uit te spreken.  


Vergaderkamer

Milieu


Met de Omgevingswet verandert er wel het een en ander in de milieuregelgeving, maar voor een groot onderhoudsproject als de N3  heeft dit weinig tot geen effect. Het is wel goed om te beseffen dat RWS als uitgangspunt heeft om te voldoen aan de wettelijke normen en niet meer dan dat. De gemeente kan ook geen omgevingswaarde voor geluid vaststellen ten aanzien van een rijksweg. Het rijk bepaalt daarmee de geluidskwaliteit in de buurt van een rijksweg.


Participatie en communicatie


Er is in deze fase van het project geen uitgebreid participatietraject opgezet. RWS heeft wel gekeken naar wat er leeft, onder meer aan de hand van klachten die over de weg zijn ingediend bij gemeenten en bij het rijk. Ondernemers en andere belanghebbenden zijn eerder geïnformeerd dan de bewoners. Voor bewoners worden in een later stadium informatieavonden gehouden.

We hebben gediscussieerd over de vraag of gemeenten en RWS samen de verantwoordelijkheid kunnen nemen voor de participatie. RWS is weliswaar initiatiefnemer, maar de gemeenten hebben ook een groot belang. Kun je participatie niet meer aan de voorkant organiseren? Je kunt ook aan  omwonenden vragen wat er nodig is en waar ze last van hebben. Participatie kan ook helpen om dingen in beweging te krijgen. Durven we transparant te zijn met alle onzekerheden die er aan de voorkant van zo'n project aanwezig zijn?


Wat zegt de omgevingswet


Naar de letter van de wet verandert er weinig voor een onderhoudsproject, zoals voor de N3. We kunnen bij een dergelijk project wel meer in de geest van de wet werken. En daar kunnen we nu al mee beginnen. De wet hecht waarde aan een open houding, vroegtijdige samenwerking tussen overheden en participatie. Er zijn voor een groot onderhoudsproject geen of nauwelijks vergunningen nodig. Daarmee is participatie voor RWS als initiatiefnemer niet verplicht. Naar de geest van de wet is het wel wenselijk om veel eerder naar buiten te gaan dan nu het geval is geweest.
Als het rijk een projectbesluit zou nemen voor een groot onderhoudsproject dan zouden vroegtijdige participatie en samenwerking verplicht zijn. De vraag is of de voordelen hiervan opwegen tegen de nadelen (administratie, lange procedures). 


Mensen aan vergadertafel

Eyeopeners en leerpunten


Aan het eind van de bijeenkomst hebben we verschillende eyeopeners genoteerd.

1. Verwachtingen managen
Het is belangrijk om aan de voorkant van het proces uit te spreken welke beelden er bij de verschillende partijen bestaan bij het project, wat ieders positie is en welke verwachtingen er leven. Dat voorkomt teleurstellingen.

2. Opereren als 1 overheid en participatie
We worden door de buitenwereld meestal als 1 overheid gezien, maar werken zo niet. Als we meer als 1 overheid willen werken moeten we eerst tijd steken in onderlinge afstemming, voordat we naar buiten treden. Waar ligt de balans? Wat is belangrijker: vroegtijdige participatie of met 1 gezicht naar buiten?

3. Programma's afstemmen
Het kan meerwaarde opleveren als het mogelijk zou zijn om onze programma's en daarmee de budgetten beter op elkaar af te stemmen. Er zouden dan meer doelen gehaald kunnen worden dan alleen een goede veilige weg realiseren. Gezondheid is bijvoorbeeld een gezamenlijk doel, waar alle partijen een bijdrage aan kunnen leveren en die met maatregelen langs een rijksweg bevorderd zou kunnen worden. Kun je (wil je) ten aanzien van een onderhoudsproject ook integraal werken? En dat door de verschillende overheidslagen heen? 

   
Emma Forsten
Gemeente Dordrecht